Trening Umiejętności Społecznych

„Trening umiejętności społecznych
jest jednym z ważniejszych treningów życiowych dziecka czy osoby z autyzmem.
Może nawet najważniejszym(…)”
– Sacha Baron Cohen

Trening umiejętności społecznych jest metodą terapii umożliwiającą zmniejszenie deficytów w zakresie kompetencji społecznych i pozwalającą na skuteczniejsze radzenie sobie w życiu, także dorosłym. Owa terapia obejmuje: kompetencje społeczne i komunikacyjne, emocje, umiejętności poznawcze, poczucie tożsamości i własnej wartości, a także samoocenę.
10 podstawowych umiejętności. Zazwyczaj jest tak, że program zajęć terapeutycznych przewiduje naukę dziesięciu podstawowych umiejętności:
1. zawierania znajomości
2. słuchania
3. pytania
4. odmawiania
5. inicjowania rozmowy
6. dyskutowania
7. reagowania na krytykę
8. jej wyrażania
9. radzenia sobie z uczuciami
10. odróżniania uczuć i także mówienia komplementów

Założone cele programu to:
Kształtowanie umiejętności społecznych u dzieci:
• zwiększenie możliwości poprawnego i twórczego porozumiewania się w różnych sytuacjach,
• współdziałania w grupie podczas zabawy i pracy,
• zdobycie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych.

Wspomaganie rozwoju osobistego dzieci:
• budowanie pozytywnego obrazu samego siebie,
• kształtowanie poczucia własnej wartości,
• wdrażanie do wyrażanie siebie w różnych formach działalności,
• rozbudzenie ciekawości aktywnością słowną

Wspomaganie rozwoju sfery emocjonalnej:
• zdobywanie umiejętności dostrzegania i wyrażania emocji swoich i rówieśników,
• zdobywanie umiejętności zrównoważonego reagowania w sytuacjach trudnych,
• uczenie się sposoby odreagowywania napięć emocjonalnych.

Ostatni etap pracy grupy to zakończenie jej funkcjonowania, podsumowanie nabytych umiejętności, udzielenie sobie pozytywnych wzmocnień.
Formy i metody pracy podczas TUS

1. Krąg – umożliwia wszystkim widzenie innych i bycie widocznym. Prowadzący może obserwować całą grupę. Jet to inna forma pracy w klasie, gdzie uczniowie siedzą w ławkach. Siedzenie w kręgu daje poczucie, że wszyscy są równi, mają takie same prawa.

2. Rundka – każdy uczestnik grupy wypowiada się, zwykle podsumowując ćwiczenie. Ta forma pomaga nazwać swoje uczucia, myśli i zwerbalizować je. Daje każdemu prawo do wypowiedzi. Z tego prawa uczestnik może skorzystać lub nie (nie możemy nikogo zmuszać do wypowiedzi).

3. Zabawa – w przeciwieństwie do nauki i pracy zabawa jest aktywnością wynikającą nie z konieczności, ale z wolnego wyboru. Pozwala pozbyć się napięć, odprężyć, uwolnić na jakiś czas od wymagań stawianych przez otoczenie.

4. Praca indywidualna, w parach, w małych grupach, w całej grupie, czyli – poziomy bezpieczeństwa.

Poziomy bezpieczeństwa w ujawnianiu własnych przeżyć i refleksji uczestnika zależne są od zgrania i atmosfery panującej w grupie. Prowadzący, biorąc pod uwagę te czynniki proponuje jako podsumowanie ćwiczeń następujące zachowania:
· pomyśl,
· napisz,
· powiedz w parze,
· powiedz w grupie,
· powiedz na forum.

1. Burza mózgów – aktywizuje całą grupę, polega na nieskrępowanym wypowiadaniu pomysłów, bez oceny, krytyki, pomysłów realnych, nierealnych, a nawet absurdalnych. Liczy się ilość skojarzeń, pomysłów na dany temat. Każdy pomysł jest dobry, dopiero później z mnogości pomysłów wybieramy najlepsze. Ta forma pracy bardzo pobudza kreatywność i ośmiela osoby, które zwykle boją się odezwać w grupie.
2. Prace plastyczne – są szczególnie cenne dla osób, które maja problemy z werbalizacją. Wspólne malowanie prowokuje posługiwanie się kodem pozawerbalnym i sprzyja lepszemu porozumieniu. Ważną rolą prowadzącego jest zwrócenie uwagi na przekaz i pomysł na rysunek. Często uczestnicy obawiają się oceny swoich talentów plastycznych, jednak w bezpiecznej, pozbawionej ocen atmosferze, młodzież chętnie wykonuje prace plastyczne.
3. Ćwiczenia, czyli nauka nowych umiejętności przez doświadczanie.
4. Odgrywanie scenek – daje szanse wyjścia z obszaru rozważań intelektualnych w stronę uczuciowego i emocjonalnego zaangażowania w doświadczanie fikcyjnego problemu, który w momencie działania staje się problemem rzeczywistym. Ta forma pracy ułatwia odblokowanie wrodzonej elastyczności w działaniu i pomaga w rozumieniu siebie i innych. Łatwiej jest zrozumieć coś, czego doświadczymy osobiście, przeżyjemy w eksperymencie scenicznym. Uaktywnia, daje możliwość poszerzenia repertuaru zachowań.

w tym roku szkolnym TUS bedzie prowadzony dla grupy I etapu edukacyjnego. Praca nad usprawnieniem uczniów w zakresie kompetencji społecznych bedzie obejmować:

1.    Terapię kontaktu.
2.    Trening komunikacji społecznej, zarówno bezpośredniej jaki i przez inne media.
3.    Uczenie zachowań właściwych dla danych sytuacji społecznych.
4.    Rozwijanie rozumienia ludzi, siebie i sytuacji społecznych oraz norm, wzorów i oczekiwań interpersonalnych i kulturowych.
5.    Rewalidację w zakresie inteligencji emocjonalnej, empatii, dostrajania się emocjonalnego do innych, itd.
6.    Trening umiejętności związanych z coraz bardziej samodzielnym funkcjonowaniem w pozadomowych sytuacjach społecznych: w szkole, na ulicy, w sklepie, u lekarza, na poczcie, w miejscach rekreacji kino, pizzeria, kawiarnia itp.

Zajęcia TUS będą prowadzone procesowo z uwzględnieniem potrzeb i zaangażowania poszczególnych dzieci. Głównym celem programu jest integracja oraz korektura zaburzeń zachowania. Cele szczegółowe, wyrażają się w zdobytych przez dzieci umiejętnościach.
Finalnie uczestnicy programu:
• doświadczają akceptacji i bezpieczeństwa
• swobodnie wypowiadają się w grupie
• współpracują w grupie
• znają swoje mocne strony i potrafią je nazwać
• dostrzegają, nazywają i okazują swoje uczucia
• potrafią używać asertywnego komunikatu „ja”
• znają swoje prawa i obowiązki
• potrafią radzić sobie ze stresem
• potrafią kształtować swoje relacje z innym

Zajęcia z Trenigu Umiejętności Społecznych TUS prowadzi mgr Mariola Krupa
Ukończyła kurs Trenig Umiejętności Społecznych